Ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί διαχειρίζεται την εμπειρία της νοσηλείας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, με την ηλικία του να αποτελεί έναν από τους πλέον καθοριστικούς. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι ιδιαίτερα ευάλωτα συναισθηματικά και ταυτόχρονα εξαρτημένα από τα πρόσωπα φροντίδας. Ας μην ξεχνάμε ότι τα πολύ μικρά παιδιά στερούνται εμπειριών ασθένειας και ίασης, με αποτέλεσμα ακόμη και ένας μικρός τραυματισμός ή μία όχι σοβαρή ασθένεια να τους δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι πρόκειται για κάτι μόνιμο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα μικρά παιδιά που χτυπούν ελαφρά στο παιχνίδι και τρομοκρατούνται στη θέα μιας μικρής αμυχής ή λίγου αίματος, συχνά αναζητώντας τη διαβεβαίωση κάποιου μεγαλύτερου ότι «θα περάσει».
Η διαφορά που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα παιδιά στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη μονιμότητα ή μη ενός μικροτραυματισμού οφείλεται κυρίως στην προηγούμενη εμπειρία ίασης που διαθέτουν. Όταν, όμως, πρόκειται για τη σοβαρότερη εμπειρία της νοσηλείας, ακόμη και τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να έχουν εσφαλμένες αντιλήψεις σχετικά με τη φύση της ασθένειας. Και ενώ συναισθηματικά είναι λιγότερο εξαρτημένα από τους ενήλικες, ενδέχεται να εμφανίσουν συμπεριφορές παλινδρόμησης σε προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια — συμπεριφορές που αντικατοπτρίζουν αυξημένη ευαλωτότητα και ανάγκη για φροντίδα.
Στην εφηβεία τα πράγματα αλλάζουν σημαντικά και οι ανάγκες διαφοροποιούνται. Το άγχος αποχωρισμού από τον ενήλικα έχει σε μεγάλο βαθμό μειωθεί και οι έφηβοι έχουν ήδη αποκτήσει αρκετή εμπειρία σχετικά με την ασθένεια. Το ενδιαφέρον τους εστιάζεται κυρίως στην ομάδα των συνομηλίκων και, συχνά, το άγχος τους σχετίζεται περισσότερο με την απομάκρυνση από τους φίλους τους ή με την ανησυχία για αλλαγές στην εξωτερική τους εμφάνιση λόγω της ασθένειας. Επιπλέον, μπορεί να τους απασχολεί το ενδεχόμενο η μακρόχρονη απουσία τους να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνική τους ζωή.
Σε κάθε ηλικία, τα παιδιά χρειάζονται σωστή και ειλικρινή ενημέρωση σχετικά με τη φύση της ασθένειάς τους, προσαρμοσμένη πάντοτε στο επίπεδο κατανόησής τους. Είναι σημαντικό να μη τους αποκρύπτονται πληροφορίες που αφορούν στην υγεία τους και στις ιατρικές παρεμβάσεις που υφίστανται. Εξίσου σημαντικό είναι να συμμετέχουν ενεργά, όπου αυτό είναι δυνατό, στις διαδικασίες που ακολουθούνται και να έχουν, όσο είναι εφικτό, τη δυνατότητα επιλογών. Το αίσθημα απώλειας του ελέγχου αποτελεί για το παιδί έναν από τους σημαντικότερους στρεσογόνους παράγοντες κατά την περίοδο της νοσηλείας.
Στήριξη γονέα και αδελφών
Η νοσηλεία ενός παιδιού αποτελεί μεγάλη πηγή άγχους για ολόκληρη την οικογένεια, και συχνά τα ίδια τα αδέλφια του παιδιού που νοσηλεύεται παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα άγχους. Σύμφωνα με την έρευνα, εξίσου σημαντική με την ενημέρωση του ίδιου του ασθενή είναι και η ενημέρωση των αδελφών σχετικά με τη φύση και την πρόγνωση της ασθένειας, καθώς και η ύπαρξη ενός ευέλικτου προγράμματος επισκέψεων στο νοσοκομείο.
Η στήριξη των αδελφών είναι απαραίτητη, καθώς παρατηρείται ότι συχνά εκδηλώνουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων και συμπεριφορών όπως ενοχή, ζήλια, θυμό, θλίψη, φόβο, ανησυχία, αγωνία, αμηχανία και παλινδρόμηση. Οι αντιδράσεις αυτές εξαρτώνται, μεταξύ άλλων, από την ηλικία, την εμπειρία και το επίπεδο κατανόησης του παιδιού.
Η γονεϊκότητα και το υψηλό αίσθημα ευθύνης που τη συνοδεύει συχνά οδηγούν σε ενοχές και αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα των γονέων να προσφέρουν υλική και συναισθηματική ασφάλεια στα παιδιά τους. Στην περίπτωση παιδιού που νοσηλεύεται, τα συναισθήματα αυτά εντείνονται, και ο γονέας μπορεί να χρειαστεί ψυχολογική στήριξη. Οι ενοχές ενδέχεται να προκαλέσουν έντονη δυσφορία, καθώς οι γονείς ανατρέχουν συχνά στα γεγονότα που προηγήθηκαν της νοσηλείας, αναρωτώμενοι τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει για να την αποτρέψουν. Η ενοχή, ο φόβος για την πρόγνωση και το αίσθημα απώλειας ελέγχου μπορεί να οδηγήσουν σε αντιδράσεις όπως εξάρσεις θυμού, αίσθημα ανεπάρκειας στην παροχή φροντίδας και παθητικότητα.
Οι γονείς συχνά επιστρατεύουν δεξιότητες και ψυχικά αποθέματα και αναπτύσσουν τις δικές τους στρατηγικές αντιμετώπισης της κατάστασης. Συνήθως αυτές περιλαμβάνουν: αναζήτηση πληροφοριών, τακτική επικοινωνία με το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό, επαφή με ομάδες γονέων με παρόμοιες εμπειρίες, συχνή παρουσία στον χώρο του νοσοκομείου, αναζήτηση ψυχολογικής στήριξης και προσευχή. Σε όλες τις περιπτώσεις, η δυνατότητα συνεχούς παρουσίας στο νοσοκομείο κατά την τέλεση ή μη ιατρικών πράξεων θεωρείται από τους γονείς η σημαντικότερη μορφή υποστήριξης.
Τα οφέλη της συνεχούς παρουσίας του γονέα για το παιδί που νοσηλεύεται έχουν τεκμηριωθεί από πολλές έρευνες. Συνοψίζονται σε χαμηλότερα επίπεδα συναισθηματικής αναστάτωσης, μεγαλύτερη συναισθηματική ωριμότητα, μειωμένες μετεγχειρητικές επιπλοκές, καλύτερη σωματική φροντίδα και αυξημένο αίσθημα εμπιστοσύνης και ελέγχου.
Πηγές
Bray, L., Appleton, V., & Sharpe, A. (2019). The information needs of children having clinical procedures in hospital: Will it hurt? Will I feel scared? What can I do to stay calm? Child: Care, Health and Development, 45, 737–743.
Λουμάκου, Μ., & Μπρουσκέλη, Β. (2010). Παιδί και γεγονότα ζωής. Gutenberg.
Zucchetti, G., Ciappina, S., Geuna, T., Nichelli, F., Biondi, A, Camera, F., Ripaldi, M., & Fagioli, F. (2020). Effects of hospital early childcare intervention in young children with cancer. Child Care in Practice, 28(3), 321-332.
https://www.synigoros.gr/?i=childrens-rights.el.swmatiki_ygeia.352877
Διαδρομή 
Σχολιάστε